❦
L’è el dì di mort, alegher!
Delio Tessa
❧

L’è el dì di mort, alegher!

da La mort della Gussona

III
Quist hin quij, come t’óo ditt,
che se rùsen... quij che suda.
Giust che semm con sta mettuda,
mo, vuij scoeudom on petitt;

tiri giò dal spazzacà
per francatt meij la reson
cont on alter paragon
el pu ransc di calancà,

la Gussona, per esempi!
Quella povera veggetta
ghe n’à miss a fà spazzetta,
l’à patii pur anca! on scempi

se n’è faa quella mattocca
storba-luna della veggia!
Per rivà a trà giò la seggia,
prima sorda, porca l’oca,

sorda pesg dell’avvocatt
Verga i dì che pieuv, e in fond,
orba, crincio, de sconfond
la Livietta cont el gatt!

Corno acustich, lavativ,
perucchina, caij, dentera,
cint erniari e ona filera
de quaresem maladiv!

Quanti? Mah! Quaicossolina
come sui noranta. «Hin tanti»,
la diseva, «e tiri avanti».
– se cammina, se cammina! –

Ingrugnada in qui so quatter
busegàtter de stanzett,
in tra ona poltrona e el lett,
la soa donna e quel teater

d’on Mostrin, la soa gattascia,
dì per dì, vardee, l’andava
là ancamò... la carocciava
d’ora in ora, poverascia!

fina tant che – te regordet? –
l’è staa el sett de magg del dòdes...
(nò, del vùndes o del dòdes?)
...de mattina – te regordet? –

...in sul primm sô... borla dent...
(che desgarbiada... esuss!)
...ponf!... la Margherita... (l’uss!)
«Gh’è vegnuu on colp d’accident

alla sciora Antonietta!!...»
«Eh?! coss’è?!...» me pader, foeu,
salta foeu del lett e poeu:
«vegni... vegni... la calzetta,

troeuvi minga la calzetta,
Clara!... vegni...» – On sara-sara...
«La m’a ditt la portinara
de cor subit...» «vegni... petta,

i mudand... Clara!!...» E mi cor,
cor dal pader Felissari,
brònchel lì in confessionari,
càscel sù, cor dal dottor...

...Orba, sorda, muta, morta,
poverascia, per metà,
la Gussona l’era là
sotta i dobbi a batt la porta...

On sciampin sora ai fodrett
la raspava... la palpava...
«Dove sont?» la farfojava,
«dove sont?...» «In del so lett,

a cà soa...» e quell sciampin
che raspava sui fodrett,
la mia mamma ghe le mett,
per quietalla, sul cossin...

lì, sui ciffer... lee j e tocca...
la sent sotta l’A e el G
e la rid – aah... l’à capii... –
e la rid, storgend la bocca...

Ghe voo lì derent: «E donca
come valla? ben?» ghe foo.
Nò: la secudiss el coo:
...la me guarda... la me bronca

ona man... «Robba de pocch...
uff... l’è nient... el passa... el passa...»
Nò... la dis de nò... la biassa,
la mastega, la fà mocch,

mocch de dio! per di su
on quaj coss, ma no la po’
pu parlà... l’è inutil, nò,
la fa segn che la pò pu,

la pò pu... l’è sassinada
chì in la lengua... pu parlà...
pu. La volta el coo in là
e la fa giò ona lucciada...

V
Greta Garbo, Colleen Moore,
Wilma Banky, Taylor.
Questa chí – bocca tirenta,
dal tignon lazz a la geppa –
questa chí l’è la Gussona
morta!!

Gloria Swanson, Bessie Love,
Billie Dove, Lilly Page,
aria, aria farfallett
della Metro, della Fox,
della Paramaunt... aria!
Paradis millanoeuvecent-
trenta,

se soffega in la Lupetta,
aria... aria!!

De quel matt che sont, on vol,
pensi, on vol de farfallett,
de cicitt, a coronetta,
intorna al lett
de la sciora Antonietta
morta!

El bell maghetta

Roston, Lily,
Rita, Gaby,
pittor de cà,
me sprusna ammì
de pacciugà

cont i peneij!
Quanti cinqu gheij
mi de fioeu
ch’òo traa in pasteij!
Mo giusta incoeu

busci de dacch
denter – zìcch, zacch –
sotta! e all’Irmetta
de pitturacch
on bell maghetta

della giornada.
Quand te see andada
foeura per toeu
carta bollada,
l’eet vist incoeu,

lu, propi lu,
vera, di sù;
dimm come l’era:
...stringaa... faa sù...
uuuh... come l’era:

struccaa... a coo bass,
squasi el portass
a spagoletta
la Mort a spass...
...in cupoletta

de cardanell,
faccia d’usell,
crappa de passer,
l’è el Pavanell
che vá... che passa...

fìlel... che coa
la vita soa...
– stramba... nottambola
che longa coa!...
Semper in sciambola,

semper in macchina,
lu, l’è la macchina
per podè cor...
...andà... la macchina...
...ma intanta, lor,

i strij, i strij
te disi... i strij
la vita foeura
coi scinivij
ghe sùscen... foeura

dai dit di pee!...
Tendegh adree!
Dov’ell? com’è?
(oh che mestee!)
Tè chì

– Taxì,
ombrell... button...
ruson... –

ma té,

se l’era lì
adess... lì inscì!
dove el po vess
andaa a finì?

– Camiòn, reclamm,
motociclett
e tramm –

t’el là!... oh dess!

Cláxon... uuuhh...
(tran sù!)
pett... peett...
(caghen adess!)
e on fiumm, on fiumm
de gent... on fiumm!
e lu,
dov’el?
in fumm
l’è andaa,
o bell
ma vaa! – el gh’è pu!

La pobbia de cà Colonetta

L’è creppada la pobbia de cà
Colonetta: té chí: la tormenta
in sto Luj se Dio voeur l’à incriccada
e crich crach, pataslonfeta-là

me l’à trada chí longa e tirenta,
dopo ben dusent ann che la gh’era!
L’è finida! eppur... bell’e inciodada

lì, la cascia ancamò, la voeur nó
morì, adess che gh’è chí Primavera...

andemm... nà... la fà sens... guardegh nó!
❦ L’è el dì di mort, alegher! · Delio Tessa
Libri