I
De quell nagott che foo, de quell’eterno
nagotta che mi foo, no me rebelli,
Olga, no me rebelli! o vita andada,
vita strascia de mi... viva l’inferno
alegher della tua gent desculada!

Dent in quell gran somenament de piattol
e de scimes, buttaa là come on roj,
ponzi sul lett di troj! O Capa-vacca,
o ti Olga dà a trà! A grann e a raccol
tirom a carettà ch’el se impocciacca

el mond de prepotent e de cagoni!
O ti, sapienta donna, de coscenza,
spua la tua sentenza, su coss’hin
i omen... foeura... foeura... di cojoni...!
«Ruffian... ruffian... ruffian... ecco coss’hin

i omen!» «Olga, e i donn?» «I donn?... hin vacch,
hin vacch i donn... vacch e ruffian... e ti...»
«sì... sì... cossa son mi?...» «te voeut savell
coss te disen a ti? proeuva a ciamagh
al primm che ven... l’è l’avvocatt porscell!».

Semm su la Vedra al quindes e ghe stemm!
Me senti incoeu el rebuij della mattana,
senti che se destana ammò dopo tant ann
la voeuja de cantà... Olga, cantemm!
O Piazza della Vedra... o carampann

de cà... o tanabus... buej... ratter...
o tosann della vita... o casotej
vecc de cinquanta gheij e la minestra!
In qui sepolcher, in qui scorpioner
– sprangh alla porta, stoppa la finestra –

gh’era su de qui facc de brentador,
te tiraven a voltra de qui gamb...
e la metress al banch?!... quell’assabesa
col fà de lavandera de color!...
...gh’era la Carmen... gh’era la Francesa...

bozzaven de bell primm a tutta possa
e ciaccolaven; ma de quindesina
in quindesina, ghe calava i ari,
all’oli de la lumm, all’aria possa
se padimaven in qui colombari.

Cantemm, Olga, cantemm de qui tosann
antich la grama sorta, l’ultem pass
de quand hin sul quarciass a la cà bassa;
là denter ghe inveggiaven ann e ann,
ghe marsciven là denter tutta grassa

e acqua, sfacchinaven... su e giò...
e giò e su, col debet a la cà,
incadenaa a la cà come i baìra
a la terra... talment che invers i dò
de la mattina pu no sospiraven

che de buttass sul lecc, de restà là!...

II
Ma dalla Piazza, ma dalla Contrada
l’è come ona ventada che la spazza
el veggiumm quell besbili che a la cà
della Olga el te monta dalla Piazza!

Italia renascenta l’è la granda
s’cera franca di negher, di sacchetta,
l’è ‘l sussur di rocchetta... o mond peoca!
«luce... luce...» quist hinn che te comanda,
mediator de tosann, mercant de coca!

Gh’àn la Delage, la Buick alla porta!
Mi come porch e ti come baltrocca
con bottega de fiocca... onori, onora
i caff della ruffianaria resorta!
O primavera noeuva che s’infiora,

Italia renovada in di to vacch!!
Al par dell’avvocatt, dell’ingegnee
se metten al mestee zelantament:
Olga, cossa ne troeuvom a pensagh,
tosann de portich e tosann d’ambient!

...e la cà l’è moderna! scal de marmor,
rovera de slavonia, mezz pastell,
acqua calda, piastrell... in la Gisella;
orden... silenzi... in la Virginia; arbor
in l’atri... statov... ona fontanella!

Macchina, quella cà! tutt on quadrant
de transatlantech miri a numeritt
e tutti qui ciaritt ghe sponten quala
tosa – pizzandes – a la governant,
quala tosa l’è in stanza o l’è de sala.

«La Meranotta l’è ancamò de sora?...
...adess quand la ven giò... digh alla Cia
che gh’è la compagnia del Besc al sett...
sonegh all’Aurelia...» «...la fà l’ora!...»
«...L’è chi domà d’ier... l’è de primm mett...

...lassa fà a mi...» «...Libera?...» «...Pass... no... no
ch’el scior l’è de per lu... mèttel al vott...»

Dan-daran-dan Luzia...
sotta a quell cassinott
ghe sta la veggia stria
che fa ballà i pigott...
dan-daran-dan Luzia!

La Cici l’è malada, la pò pu
fa qui basej di trenta volt al dì...
l’è quasi in sul finì... i pee la gh’à
che sdoloren... ghe tocca tegnij su
alt a la sira per podé requià!

«...sì... sì... va ben tuscoss... l’è brava in stanza
e l’è ona tosa d’ora... ma la mia
cà... – dighel ti, Maria – ...anca per lee...
riva la nott e cossa la se vanza?
...capissi anmì... se ghe fa mal i pee...

ma chichinscì l’è minga la Baggina...»

Qui tre valis!...

«...La cà del Bodria? Milla?
ma coss te diset... milla lir? dò... dò...
te vegnen foeura in ona quindicina...
domandeghel del rest alla Totò!

La cà l’è bonna... lavorà de bocca...
te vedaree...»

...cominciom a andà giò...
...la Cici... la Totò...

...tra on gipponin
e l’alter... gh’è... (de quand?)... e no le tocca!
...(Tabù... tabù...) ...gh’è lì quel ritrattin!

cold-cream... tout-de-même... foeura i cassett di mobil...

«Questa per’mi l’è diventada stretta...
...e daghela all’Annetta?! ...a tralla via!...»

(Tosa de tre valis!)... dall’utumobil...

...mancia alla coeuga... basa la Maria...

Dan-daran-dan Luzia...
sotta a quell cassinott
ghe sta la veggia stria
che fa ballà i pigott...
dan-daran-dan Luzia!

L’è des ann che la gira e ghe l’àn dada
la pagnotta alla povera Cicì!
Intanta ch’el taxì... Rondò... Sempion...
Pontacc... Bastion... el se magna la strada,
la marca lee... la se smazzucca... bon

che on quaicoss la gh’à via... ...anca in provincia
disen che se resìa... ...chi o là,
basta de tirà a cà... ...Vares, Mortara,
Lod, Vigeven... e poeu se recomincia
anmò... Vares, Vigeven, Lod, Mortara

fina tant che la corsa l’è finida!
«Hin dodes e cinquanta col bagalli...
...gh’òo no i dò lira... cali de moneda!»
Se rangen tucc... hin tucc della partida,
tucc della lega... ...basta ch’el te veda

vun e el te ciolla!... ...Olga, di’ su la toa!
«Vacca te see... e come vacca, andèmm
a Lod dal Bodria... andèmm!»

Oh! la campagna
che passa... i praa... i praa... l’era la soa
vita forsi la vita de campagna!

Tosa de Trucazan, a l’è da foeu!
ma l’àn logada i soeu in Spallanzani
in del patron del trani... ...on sparg... on pomm;
sgurrà bottelli... ...brasciorà fioeu...
servetta in rosc in sui basej del Domm.

Nanca el parlà: «El me apà» la fava;
e cossa gh’è success quella mattina?...
...la gh’à in ment ona tina... ...come ciocca
de quell fortor del vin che travasava...
ona faccia la ved... e quella bocca...
e dò sciamp che l’imbraghen... inivida,
strepenenta... (ona nivola quell dì)...
e la se troeuva lì... sballada... sola!
Poeu l’an spedida in di so gent... manzida!!
Quand l’à prusmada el vecio che la fioeula...

«Oh mamm... o pà...» – ona cadrega! – «Cristo
d’on sacramento, foeu i vacch de cà mia!»

Dan-daran-dan Luzia...
sotta a quell cassinott
ghe sta la veggia stria
che fa ballà i pigott...
dan-daran-dan Luzia!

L’à catasciada el Gamba e te le porta
a ti, Olga, per collogalla!

Incoeu,
ah se Dio voeur incoeu, la gh’à ona scagna
de podé settass giò... l’è stracca morta
e questa l’è ona cà dove se magna

e se dorma... in saletta la se pisora...
«Sul poggiorin... andemm all’aria... ...sì...
credegh ai omen ti... pesg della rogna...»
...che mariettina fina!... ...«l’ost dell’Isola!...
t’ee vist? t’ee vist?... el t’à ingorgaa la fogna!...
amor platonech del mercant de vin!!»
Manco le scolta... al de là della piazza...
– quanti fioeu! – ciazza de sô sfacciada!
Intant che ghe preparen on ballin
in cusina, la toeu la russumada...

...Mattina!... mo, come ona volta, in pee
le troeuva e pronta all’opra la padrona,
la tas e la dragonna... «In dove tocchen
sporchen, sti malarbetti puttanee...
...i sciori... i sciori... pissen... caghen... forchen...

vardel chi sto lenzoeu!... vuij che te imparet
a viv! a tirascià la fin del mes
on farlocch de paes, on tambarlan
come te see l’è meij che te se sparet»

El post disnaa le passa tra el divan

e la finestra... gh’è nient per lee?
nagott de fa? la monda la lattuga,
dopo la giuga con el Walterin...
«Besogna desgaggialla!»... «te faree
el Gabrieli e poeu l’avvocatin!»

Colen i dì... gh’àn ditt che gh’è ona lettera
per lee che dev rivà... che l’è già in strada;
quand la sarà rivada... l’andarà!...
«Com’è, l’è chì ancamò?» «Ah sì... la lettara
se no la riva a sa po minga a na...

...a specciom...»

In saletta gh’è on’alzada
de veder... la regoeuij i letterinn,
i cartolinn, i tallonitt di vaglia,
i belietitt de tutta la passada
di so tosann che giren per l’Italia

e scriven a la Olga e la saluden!
«Firenze... Piazza della Signoria...
un bacio dalla Cia... ...Susi... Pisa,
lung-Arno... oh bell... chi l’è la Susi? Muden
i nomm... come se fa?» «Quella barbisa,

te se regordet no, quell coo de broccol
che gh’era chi sotta Natal?»

...Desember,
è rivaa giò Desember e la Olga
l’è come semper sul palett del roccol,
fermo quell sciguetton de quella Olga,

e come semper in la bassiletta
de quell’alzada raspi cartolinn
e letterinn e tallonitt de vaglia
de tutta la passada, l’involada
di so tosann che giren per l’Italia...

e semm a Pasqua! In settimana santa
la Cici la retorna da Triesta!
chi disariss che questa l’è la tosa
d’on temp? la se pavanna... la se incanta...
la se cocchetta al specc come la sposa

bella! la podariss avegh in banca
on cunt-corrent coi so travellers’cheques
se no fuss per quell becch che le sperluscia!
«El Gamba... el Gamba! lu! a la palanca
el mira... ai ori e minga a ti...bauscia!»

La guarda in straa... (gottina) ...«oe, tambor,
parli con ti!» ...la fa ona ridadina,
la ghe cantarellina su... la mett
la cloche... el trench... (piovisna) «tapp e bor!»
«Saluda el Milio» «Razza de servett

te gh’en cavet on’ostia!» «Polda, brava
ti, on salt a toeu ‘na macchina» «Saluda
el Barba» «Muda el coo, tarlucch» ...l’è andada!

...e semm a Luij... la piazza la se sbava
a la caldana e vuij che impolonada
te la doeuget la Olga col faccion
pocciaa in la mezzaluna dell’inguria!
Oh mes della goduria!... la pipina
la trionfa in Liguria! ai stazion
balnear la porten, a Cortina,

a Sulden, a Trafoi... tosann... tosann...
pianten i cà... no resta coi metress
che qui papa de gess a Ferraost,
qui pampaluga vecc; sciorinn... tosann
dall’Albenga all’Ardenza al sol d’Agost...

...ona fera... on’immensa passerera;...
tosann... sciorinn l’è tutta ona mes’ciaia
sola... on trass in pataja alla serenna,
on rid alla bagaja... la bandera
l’è dell’Olga che impera... l’è la crenna

in tripudi che buij, che se desbria
in l’ultema allegria!

Dan-daran-dan Luzia...
sotta a quell cassinott
ghe sta la veggia stria
che fa balla i pigott...

Del mond che se sputtana a la roversa,
la se scandalla la galanta-donna!
Dal so bus le spiona... «i segn... i segn...»
La giubela... la ghigna... la se inversa...
la tira giò madonn... la s’ceppa i legn...

imbestiada in de la corridora
stretta tra la stramezza e la stuetta.
Utunni... Utunni... odor di pagn che suga...
...on’ora... dò... e dopo on’altra ora
anmò e d’ora in ora (oh temp in fuga!)

utunni... primaver... estaa e inverna,
l’imperadora della foinera
Olga, madamm carnera, inveggionida
troeuvi, che la se intardia, la descerna
el fond della soa opara finida;

che la Polda l’è a Roma in sul casott,
e la Lola l’è a Bari in sul casott,
e la Cici l’è a Bressa in sul casott,
e la Susi la incrosa in sul casott
la Totò che la torna dal casott!...

e cà, e donn, e cà... per quant la gira
l’oeucc... olter no la ved d’intornavia!

(...Dan-daran-dan Luzia...)

III
...piangiolenta
ven giò quella campana su la sira
...Vesper a san Lorenz...
...vun che le senta

el disaria che quella campana
la piang adoss a ona giornada inutil!
Ranchi e me vuti! Ooh come se stenta
a viv!... ...l’è melanconega, l’è grama
la Vedra prima che la se indormenta!...

Questa l’è l’ora della poveraja,
di barbon della mura, di gavett
de sbobba, di veggett... e la me tenta
vuna de sti donnett che se sparpaja...
...Vesper a San Nazar...

...la sura Menta...

«In nomine Patris...» ...la Menta matta...
...«et Filii... et Spiritui...» ...de basell...
...«Sancti... amen...» ...in basell... la veggia stria
dell’abain... (l’à saraa in cà la gatta...)
la moeuv in cort... (dan-daran-dan Luzia)...

armada de sportina e d’ombrellin!
...vesper a sant Antoni... la tontogna,
la topicca, la rogna... Bottonuu...
– negozio consorziato – ...col manin...
...«o già» ...la scanza i fioeu......«a dà via el cuu,

manovra!... la mia man... son su la mia
man!...» ...Traversà! – straluster – ...la traversa
e l’è de là... la sterza in Zebedia!

Gh’è ona portina falsa in Zebedia
che te s’incorget manch che la ghe sia.

L’è ona portina piccola in del mur
della gesa... di volt... ai funerai
la derven... quasi mai.

Inarchettada
la veggettina, in gropp, tra el ciar e el scur,
l’è lì, contra quella porta sarada.

«Ven foeura!» ...(col didin)... «...che te see denter!
ven foeura!» ...ai sotterani... la te porta,
sotta, a ona sorta de depòset... «...Foeura...
ven foeura, ch’el soo ben che te see denter!...»
I catafalch di mort gh’è giò! «...ven foeura!»

...i candelaber... «Foeura!» tutt a ‘n bott
quella parolla della mucettina
de pagn alla portina la dà gent,
la tira gent in gir... ghe se fan sott...
«ven foeura!...» ...i scal di parador gh’è dent...
...i parament de mort... i cass de mort...
– negher... listaa in argent! –

...«Alla Marianna!
daghella a la Marianna!...» ...on bagaiott
in spicciola... «Marianna!» ...on omm coi scorb,
la rebuttonen... gh’hin a doss... in crott!...

la salta in pee... sgavascen... la strietta
la sgoratta, la sbatt... «... alla Marianna!»...
«...la fava la puttana!...» «Viliacchi...
Viliacchi...» ...a quella bicicletta...
...daij!!... ...«su la crappa l’ombrellin t’el spacchi!»

ghe streppen la borsetta... «Marianna!»
«Farabutti!» ...el velett... la se repara
in de la portinara... la se intana
in de la porta in faccia... «Marianna!»
«Viliacchi... l’è morta la Marianna,

morta... mi son la Menta... o scior... o scior...
el ved cossa m’an faa?... el sottanin...
m’àn scincaa l’ombrellin... bardassi!!... a mi,
a mi, della puttana,
a mi che me doveven dà in Castell
i me stanz, i me stanz che me vegneven
...o scior... e sont andada
e no voreven dammi
e m’àn traa adree per sbattom su ona strada
ona carta bollada,
ona carta bollada.»

La se desa
intant, la se cavessa e qui oggitt
la guzza intorna... pù
nissun gh’è lì,
hin andaa via...
hin andaa via tucc... le ris’cia in strada,
la va... la va... – i preij – (Cugini Praga)...
– i preij – la va... tin... tin...
tin... tin... sportina
della spesa... veletin
...dondignand... tontognand...
tacch al mur della Gesa.
Condividi

Commenti (0)

Accedi per pubblicare un commento.

Ancora nessun commento. Sia il primo a commentare.