Aqua lessìva...
Aqua lessìva, aqua che nel tòrbed
ghe va de càndur el zìgn, ‘me se livràss,
te rìet dré i mè spall e, verdesina,
la pulver sfria di zéder, olt, squasi un sigà,
e l’àneda s’inbusca a la frascada
e mì, sò germanòtt, suspiri alà
tra ‘l sifulà, i smerg, quel spers di öcc
che la mia gura vurarìss ciamà...
Bej öcc virtûs, amur che la giuinessa
te pasma ai làver ‘me ‘n dulur de dàss,
«varda i cujùmber, varda ‘me lifrònen...»
e mì me vegn pavüra de vardàt,
me vegn medan quj ciasm che, ne l’inverna,
te fan murì pe ‘l troppo lüsùr che g’àn.
Büràsca de stralüsna e insajetàss
Büràsca de stralüsna e insajetàss
sura quj tecc cun l’aqua a dü piuvent.
Se ‘ndava insèma al piuvaccià, dré i pass
ch’j ghe menava, al möv d’i sentiment,
tra Burrumej, Carobbi, San Lurenz,
la Vedra, e quel gran slargàss del vent
ch’a Sant’Üstòrg l’è ‘n busch de sansuvenz...
Tenàja ‘l tempural ‘na lüm luntana,
d’un rosa magher ch’a fuj vegn sü muvenz.
Due te sét, a ‘st’ura, nigna salvana?
Milan l’é stracch. Me par de burlàgh den’,
‘m’i verdesèj d’un dì lüsiùs che svana,
tumbà, lambarinàss, truà la fen...
U sì, forsi truàm, ‘me ‘n giogh de specc
che da ‘n’ureccia vün s’enfila dren’
e in fund par trema un ciam, quajcòss de vecc,
e l’olter te sé tì, o l’è l’umbrìa
ch’a l’ültum se scunfund, e l’é ‘na recc...
Oh sì, truàm! Sun giùin. Chi l’è che pia?
E l’olter, cum’un vent, ciama dai specc.
Chi siga? La sguissa ‘na sgrignàpula
Chi siga? La sguissa ‘na sgrignàpula
e, de cera, la slarga la sua pell,
‘me mì, la nott, e sent che l’aria tucca,
e ‘l ciel, la tèra, e tòma e sguinza,
e, cum’j orb, la curr de là del vess,
de là de l’aria,
la vula nel penser che l’è la mort...
...mort fâ de lüna che la va sü j òmm,
òmm fâ de tèra che suspira al ciel,
tra ‘l vent che strüsa i metéur nel nient,
che van, che tùrnen, j se perd tra i stell,
‘me quel müciàss di gent che, scrufulus,
j ghìggia e, a scarpagòzz, gurghìren sfrunz,
tì, ansia, che da tèra la me tira,
rasa te pàsset al vul d’un sguladur
in due ‘l pissà del temp el se consüma,
cume se ‘n pass l’entràss e, ‘n òlter pass,
un mund che mì me ciama, e che me streppa,
‘na vita mia diversa me mustràss,
e un pass l’è già ‘n regòrd, e la mia ansia,
de culp, l’è via Teodosio, e mì sun sul,
sun sul e sun pü mì, sun de quel mund
due la memoria entra a la visiun...
Diòspirus cachi sü büttér de nev
Diòspirus cachi sü büttér de nev,
‘me pomm d’aranz ch’un’aria de penser
vedra j a penzula al nevurasch di tecc,
e i pess durâ de Cina disen plàgass
nel tòrbed de la vasca presuné,
e ‘l Bobi, negher bòtul, can schifus
che lecca merda e va, cume quj orb
che passen ‘rent a tì cul frecc di mort,
e, de lifrun, la bissa scudelera
la cerca, nel raspà che fa la tèra,
i fiur del paradis, l’urtensia, i spûs,
che lìvren fâ d’argent al brüsch de l’üga
lungh a la müra inamurâ del sû,
e Meri, urizunt fâ de tristessa,
sciura di can, tusetta che del ciel
gelusa te sgarràvet la s’genada
di stell de sass süj cachi slünascent,
tì, Meri,
d’una serva sgravaggiada
passer de scund, vestina ch’aj cancell,
cuj öcc de sû, tra i glìcin la slisava,
e l’umbra del giardin pareva lé,
niascìn,
che dai ramas’g te s’inveggiava
trì méter fâ de nìul, culmègn penser,
la frunt che, nel sugnàss, la smentegava
i ciam, el rosc di fjö süj strâ de nev,
Meri di fiur,
maestra de bardassa,
arlìa d’amur, ch’al curr di desdòtt ann,
cuj tò silensi e la sapiensa ghiba,
d’un tumb, ansius murì, te ghé lassâ,
nüm fàtuv, nüm strigòzz, strafúj ‘me tì,
che sül catràm luntan d’una quaj strada
el ciel l’era un linsö de névur fint.
E via Teodosio ne la nott stresìga
E via Teodosio ne la nott stresìga,
e i mè regòrd, i frèm penser, i segn,
‘me quel bügà de la citâ scarìnzia
i va e vegn e al ciel luntan se perd,
e da via Ponzio, ‘me ‘na lüm marina,
i turna a mì tra ‘na brüs’gera d’òmm,
de lünn, de vus, e bagasc e schelter
che l’è ‘n sugnàss suvenz de malamund.
E la ciav griang, la saradüra sgarza.
Tì, via Teodosio, Wildt,
temp che respira,
che anfa de penser, che s’giüt de vita!
Ghè ‘n sguandarìn de ciel e ‘n diauléri
de gent che par sbutì da i rüsch del mund,
e un vèss in emmaüss de sulitari
tra mì, la porta e quel trèm de mì.
Ura brünénga, ura mia brüsàda,
oh tì, menüd che rimma den’ de mì,
pareva che la nott mai se feniva
e l’è stâ forsi un sogn svelt a murì...
Murì?
Ma se vör dì? Un squintinà?
un spateràss de vèssegh e guacciàss,
e insèmm cunùss de vèss e d’éregh pü?
o l’è cume ‘na favula de bàila
ch’i reggiur dìsen e se regorda pü?
Forsi murì l’è ingual d’un òmm malìngher
che ogne dì l’è grassia al dì che vegn,
e forsi quel stremìss che passa e düra,
par che sparìss ma l’è l’umbrìa de nünch...
Inscì quel ciel, inscì la via Teodosio,
e mì, la ciav, e quel cunvègn d’impiàster,
de màrtur, de pajòcch, de vagabund,
de sguagn e de sirìn, e un rantegà
ch’al ciar di lünn mì m’impiccava al mund.
L’arlìa
A l’arba sùlfer, ai pàsser che fan festa,
l’è un rusià de névur malascént
che fòsfer, clori, arsenegh e remèsta
de Breda, de Nerviàn un firmament
t’infèscia sü Milan de malattia,
che sura i cupp schilìga me la gent
che per cità van umber d’un’arlìa.
Üslìtt, anema dulsa, anema spèrsa,
franfròtt ch’aj grund sajòcca e vula via,
m’avì strepâ dal cör na vus invèrsa
e chì, nel lècc, lassâ sta panarìsa,
sta büsa morta d’ustaria malversa...
Oh Làmber, Ròttul, mia stagiun sgalìsa,
cul Giüli galavrà e aj müt sgabèj
lappà di dì che vègn e par che bisa,
e un sû che fiapp ghe sbigna dai grappèj,
papà segùnd d’una foto antiga
e terz i ögg che pòden pü vedèj.
Arént al taul, cume vèssegh minga,
bev i bellèss de vün sto magatèj.
Oh cör, fiur de speransa, cör che giga,
a spàrt despettenent i mè cavèj
brev del bersò, el ramenghìn che pia,
bèl ciel che mai fenìss di mè fradèj.
Sangrütta i cupp dal piuvasch che spia,
la pèlgura a stravent la möv la frasca
e mì, la vida in ödi che me cria,
nel lècc me smangia pes’g d’una pücciàsca,
e sgagni i mè regòrd, güsti na ciappa
di baravàj ch’un dì me diran: asca!
Mì smurtìn
G’û ‘ist marrun el bigul fà la gussa,
dal papagal cascàgh e macarà,
una matina al sû che s’incamina
da la fenestra i föj cascià e crudà,
e lü, che sul sulient a la tendina,
vardava i gent che passa m’insugnàss
e, sentâ giò nel lett, la man sladina
cercava l’aria cum’ a cercàss la man,
secca sül linsö la sifulina
l’era lì morta cunt i pé de can,
e j öcc che piang de pell j ghe quereva:
pasma, papà, che frecc, che mund luntan!
e la giuinessa sua, mì me pareva,
che sü la via del Munt l’andess transcian
cun mì gingin che avanti ghe curreva,
cume che curr legriùs el bèl di ann.
Quanta resun, quanta malincunia,
me mader che la passa, m’ i püciànn,
un strasc de talch sü quij garun che ghia,
e mì, mì canarin, mì ubbligâ
vedè ‘l dulur e lassà che ‘l pia.
Cattétter, taremot, linsö de man,
de man che tremen e strüppiâ se vela,
ch’ al venter me se ranfen cum’ i ragn.
Resun anca de tì, gran Diu che gela,
de tì che lì nel specc, cume fa i matt,
el mè reggiùr par nel cercàss cercàtt,
istèss di òmm che là in strada, a sera,
se disen van ai stèll che passarà.
Oh, sû de madunassa, gran prevost,
cun la tenàja te me strèppet l’anema,
mì püres, mì smurtìn,
per semper sopp.
Se ‘n culumbr vula...
Se ‘n culumbr vula, ‘n olter dré, e ‘n olter
da la grunda slarga l’ala, e l’ültum
che cul becch el se galitta e volter
par che ‘l pensa, o che le ciama, cüntum,
sì, tì, diu de l’inferna, sé mai ghe pesa,
sé ghe liga l’ala, se trist ‘me ‘n flìrtum,
lì, che par s’inala, varda ‘na scesa
d’üsèj de pass due sgarr j se sluntana?
Oh quantu ciel! quant’aria! quanta lesa!
Savè vulà, savè cantà, e svana
ogne sapiensa, se nissün te ciama.
Sì, un dì, quajvün dumandarà: perchè?
Sì, un dì, quajvün dumandarà: perchè?
E mì: perchè, perchè a tì, dulur eterna?
E nient pudarù dì, che un gran spiasè
me farà stà ‘me l’aqujla nel verna
che per la famm la massa e, sü nel cel,
la vula e, a l’ala granda, la se sterna
e per amur la rostra i sò fradel,
ma aj croz la se cuvaccia e, sulitaria,
la piang, la se despera e, là, nel gel,
la sculta quel fis’cià de mort ne l’aria
e pensa che sa no respund perchè.
Trâ, ‘me ‘na s’giaffa salti trì basèj
Trâ, ‘me ‘na s’giaffa salti trì basèj,
e passi in mezz a l’aria, al ver teater
che l’è mè pàder ‘me sarà nel temp,
e schitti, curri, e ‘l sbatt che fa la porta
l’è cume l’aria che me curr adré.
A trì, a quatter, al sping de la linghéra,
mì vuli i scal e rivi al campanèll.
Mia mama, adasi, la sciavatta e derva,
mè pàder rìd, e mì me par per nient.